MEDIA & ΤΕΧΝΗ

Η δραματουργία του Γκόρκι είναι είναι ένα κράμα γυμνής ψυχογραφίας, ιδεολογικών προεκτάσεων παρατήρησης και διΰλισης της συμπεριφοράς, του ρόλου και του μετασχηματισμού του ατόμου μέσα στις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Με απόλυτη ψυχραιμία, και με μεγενθυτικό τρόπο, παραθέτει τη διαρκή πάλη του ανθρώπου με την έξωθεν επιβαλλόμενη έκπτωσή του, την περιρρέουσα πνευματική και ηθική ένδεια και την απίσχναση έως και αποδόμηση των αξιών και κάθε έννοιας ανθρωπισμού. 

Βλέποντας το έργο της Λουντμίλα Ραζουμόβσκαγια "Αγαπητή Ελένα" στο Θέατρο Επί Κολωνώ, συνειρμικά πήγε το μυαλό μου στον Jean Ellenstein. Ο γάλλος θεωρητικός και ιστορικός, στην προσπάθειά του να φωτίσει τα αίτια και τα αιτιατά της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης παραδέχτηκε τη λογική του "μαύρου-άσπρου", δηλαδή τη μη ύπαρξη εναλλακτικής άλλης από την κατάρρευση, καθώς και την αδυναμία μιας αυτοκάθαρσης, δίκην μεταρρύθμισης, του γερασμένου σοβιετικού μοντέλου.

Αγνώστου πατρός, για μερικούς πιθανό "τέκνο" του Thomas Kyd, το ελισαβετιανό δράμα "Arden of Faversham" κατέχει περίοπτη θέση στη δραματουργία της εποχής του (γράφτηκε το 1592) καθώς μιλάει με όρους ρεαλισμού, συχνά ωμού, και ρίχνει άπλετο φως στις σκοτεινές πτυχές της λονδρέζικης κοινωνίας του 16ου αι. Εδώ, δεν έχουμε να κάνουμε με θεούς και δαίμονες εξωπραγματικούς και μεταφυσικούς, αλλά με υπαρκτούς, που πηγάζουν από την αποτρόπαιη ανθρώπινη φύση και από τις κοινωνικές σχέσεις όπου τα πάθη, η κερδοσκοπία και το έγκλημα καλά κρατούν.

Η δραματουργία του Παντελή Πρεβελάκη έχει τύχει ποικίλων ερμηνειών τόσο από τη λογοτεχνική όσο και τη θεατρική κριτική. Ειδικά για τη σχετιζόμενη με τη γενέτειρά του, την Κρήτη, την ακατάβλητη και εμμονική αγάπη του, στην οποία επιστρέφει για να διευρευνήσει, μέσα από μια οντολογική διάσταση, την εκκωφαντική σύγκρουση των ριζωμένων παραδόσεων με το σύγχρονο κόσμο, του έχουν καταλογιστεί (μαζί με πολλά θετικά που του αναγνωρίζουν) και υφολογικές και θεματολογικές αγκυλώσεις. Στο πρώτο, μάλιστα, ανέβασμα των κρητικών δραμάτων του "Το χέρι του σκοτωμένου" και το "Τρελό αίμα" το 1979 από τη Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, σημαντική μερίδα της κριτικής διέκρινε στα έργα αυτά μια οριζόντια ηθογραφική πρόθεση, γεγονός που τα καθιστούσε αναχρονιστικές δημιουργίες με ευδιάκριτες τομές ανάμεσα στο φολκλόρ και την απόπειρα για ένα παρωχημένης αισθητικής δραματουργικό ιδίωμα.

Μόλις ένα μήνα μετά την παρουσίασή του στην Comédie de Genève, σε σκηνοθεσία της Simone Audemars, το θρυλικό ποίημα του Johannes von Tepl (1350-1414) "Der Ackermann aus Böhmen" ήρθε τον περασμένο Απρίλιο στην Ελλάδα δραματοποιημένο δια χειρός κας Ρούλας Πατεράκη στο θέατρο Faust, υπό τον τίτλο "Ο Θάνατος και ο Αγρότης", και ανοίγει, με μερικές ακόμη παραστάσεις, τη χειμερινή θεατρική περίοδο.