MEDIA & ΤΕΧΝΗ

Ο Σαίξπηρ με τη «Δωδέκατη Νύχτα» (1601) μας εισάγει στον προθάλαμο των μεγάλων «σκοτεινών δραμάτων» που έπονται. Εδώ το κωμικό, από τη bouffonnerie, τις παρενδυσιακές καταστάσεις έως και την κλασική τυπολογία του μπαρόκ θεάτρου, ως αντίστιξη στο ρομαντισμό και την ηδυπάθεια, εκβάλλει στη μελαγχολική ατμόσφαιρα του σχεδόν ανικανοποίητου, όπου τα πρόσωπα καταλήγουν να συγκρούονται βίαια με μια πραγματικότητα τόσο φαινομενικά λυτρωτική όσο και ως έκβαση μετέωρη.

Ιδωμένη όχι υπό το πρίσμα ενός φεμινιστικού ακτιβισμού αλλά μιας ενδελεχούς παρατήρησης των ελατηρίων που κινούν την ανθρώπινη συμπεριφορά, την καθοριστική συνάρτηση  του απόλυτα προσωπικού, εξατομικευμένου πεδίου της ζωής με τις μεγάλες και κρίσιμες, για τη ζωή των πολλών, πολιτικές αποφάσεις της Πόλεως, την αντίφαση ανάμεσα στην εγγενή ιλαρότητα της ανθρώπινης φύσης και την καταστροφική της δύναμη, η « Λυσιστράτη » του Μιχαήλ Μαρμαρινού επανατοποθέτησε την αριστοφανική προβληματική, ανέδειξε νέες ερμηνευτικές κατευθύνσεις αλλά στερήθηκε εμπεδωμένης αισθητικής ταυτότητας και, ενίοτε,  εσωτερικής συνοχής.

Ο Οιδίποδας ενσαρκώνει τη συντριπτική διάψευση του Είναι, την ασύμμετρη σχέση ελευθερίας αυτοπραγμάτωσης και  των « εκ θεών ανάγκας », το ατελές του ανθρώπου, του καταδικασμένου σε διαρκή αντιπαράσταση με την οικτρή αλήθεια του και το αναπόδραστο της Μοίρας του και με το πως εκείνη συνέχεται με τις επιλογές και τις πράξεις του. Αποτυπώνει την τραγική διαφορά κλίμακας ανάμεσα στην αίολη εξουσία και τις ανεξέλεγκτες –πέραν της ανθρώπινης βούλησης- δυνάμεις που κινούν τα νήματα της ύπαρξης και του πεπρωμένου και συνιστά πεδίο ερμηνείας της μεταφυσικής λειτουργίας της άτης, των ορίων της ατομικής ευθύνης, της σύμπλεξης των ανθρώπινων παθών με το θείο δίκαιο, καθώς και της υπεύθυνης στάσης ενώπιον της ενοχής.

Ο μύθος της «Ορέστειας» έλκει την καταγωγή του από την πρώϊμη λογοτεχνική παράδοση (Όμηρος, Στησίχορος) κομμάτι της μακράς αλυσίδας κληροδοτούμενων θρύλων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της κοσμοθεωρίας του ελληνικού κόσμου. Η διαχρονική δυναμική των παθών του Οίκου των Ατρειδών εξαντλημένη μέσα στην αρχαία ελληνική λογοτεχνική παραγωγή, κατέστησε αυτόν τον μύθο «ευαγγέλιο», τους δε ήρωές του γνήσιους εκπροσώπους της οντολογικής ταυτότητας του ανθρώπου και της μεταφυσικής αναγωγής των πράξεών του. Υπό αυτή την έννοια, η όποια σκηνική απόδοση θα έπρεπε να εκκινεί από τους εννοιολογικούς κώδικες του μύθου και όχι από τον μύθο ως ιστορικό πλαίσιο.

Η εισβολή της « χρονικότητας » με τη μορφή της ιστορικής εξέλιξης της Πόλεως, της θεσμικότητας της εξουσίας και του γράμματος του νόμου μέσα στην άχρονη κι ανεπεξέργαστα καταγεγραμμένη στη συλλογική μνήμη ανακλαστική ανθρώπινη αντίδραση, ως έκφραση « οικειότητας » και συναισθήματος,  αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα της σοφόκλειας « Αντιγόνης » σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού.