MEDIA & ΤΕΧΝΗ

Η πρώτη παράσταση που είδε τα φώτα της σκηνής μετά την περίοδο της καραντίνας, σηματοδότησε την ανάγκη για μια περιπλάνηση στην ενδοχώρα της μπεκετικής ιλαροτραγωδίας και με μια ουδόλως ασυσχέτιστη προς την περιρρέουσα ατμόσφαιρα αναμέτρηση με το μεταφυσικό βάρος της. Άραγε δεν είναι αλήθεια ότι η πρωτόγνωρη εμπειρία αυτής της κρίσης συνιστούσε από μόνη της έναν τόπο χωρίς πρόσωπο, έναν «ου τόπο», μια νεκρή ζώνη στην οποία δέσποζε το επικοινωνιακό χάος και το σκοτεινό, όσο και απροσδιόριστο, είδωλο μιας διαρκώς ανεσταλμένης λύτρωσης από το υπαρξιακό άλγος που γεννά ο τρόμος και ο εγκλεισμός; Μήπως οι απανταχού καταδικασμένοι σε απομόνωση άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη δεν είχαν να μοιραστούν κάτι από την ακινησία της ζωής του Βλαδίμηρου και του Εστραγκόν; Μήπως η ενδόμυχη προσδοκία τους για έξοδο από το τούνελ δεν προσλάμβανε το χαρακτήρα ενός άλλοθι για μια εσώτερη και πιο δομική παράλυση της ζωής, ενός ζόφου με επίχρισμα ευφρόσυνης ραστώνης;

Οι αριστοφανικές «Όρνιθες» συσφαιρώνονται γύρω από την έννοια ενός «μη τόπου» που συνδέεται οργανικά με ένα συμπαγή πολιτικό προβληματισμό. Σε αυτή τη δημιουργία ο ποιητής επιλέγει συνειδητά να διαγράψει τα όρια μιας σκοτεινής απόστασης ανάμεσα στον εαυτό του και τον πραγματικό κόσμο και, την ίδια στιγμή, να ενθέσει επιδέξια στην ουτοπία του τις κωμικές καταστάσεις και τη σάτιρα, προσδίδοντάς τους μια ευφάνταστη αυθυπαρξία και επιτρέποντάς τους να εκδιπλώνονται σε ένα επάλληλο επίπεδο με ασθμαίνουσα ένταση.

Το σύνολο των κωμωδιών του Αριστοφάνη συνιστά μια «ανοιχτή» συνθήκη  που εμπερικλείει εντός της γνωρίσματα και εκφάνσεις του θεάτρου από όλα τα στάδια της εξελικτικής πορείας του, ένα θεματολογικό και τυπολογικό σύμπαν που προοιωνίζεται κατοπινές σελίδες της ιστορίας της δραματουργίας και, με πρωτοφανή διορατικότητα, καίριους προβληματισμούς για το ρόλο και την ουσία του θεατρικού φαινομένου.

Η απόπειρα για σκηνική διαχείριση μιας διακειμενικότητας συνοδεύεται από την ανάγκη να καταστούν σαφή τα ερμηνευτικά προτάγματα του δημιουργού, όπως αυτά προκύπτουν από μια διαδικασία σύνθεσης, αντιδιαστολής, κριτικής θεώρησης ή προτεραιοποίησης αξιοποιούμενων από ποικίλες πηγές οπτικών, επιχειρημάτων και προβληματικών, αλλά και να μεταστοιχειωθεί το συνολικό εγχείρημα σε παραστατικό γεγονός, προκειμένου να υπερασπιστεί το λόγο ύπαρξής του έναντι ενός κοινού με πολλαπλές στοχεύσεις: επιθυμία για μέθεξη, καταβύθιση στη ψευδαίσθηση, ψυχική ένταση, προσήλωση σε ένα διανοητικό ιστό, απόλαυση της εν γένει καλλιτεχνικής φυσιογνωμίας του.

Ο λοιμός των Θηβών στον «Οιδίποδα Τύραννο» (περ. 428 π.Χ.) υπήρξε το πρώτο επιδημικό φαινόμενο που απασχόλησε το παγκόσμιο θέατρο. Ο Σοφοκλής θα ανακαλέσει την οδυνηρή πρόσφατη περιπέτεια του αποδεκατισμού του αθηναϊκού πληθυσμού όχι μόνο για να δημιουργήσει ένα δραματουργικό πυλώνα που, μαζί με το στοιχείο του χρησμού, στερεώνουν το μύθο της τραγωδίας ή, ακόμα, να επιτείνει την τραγικότητα, την εσωτερική δραματικότητα και να προκαλέσει το έλεος, το φόβο, την οργή και την από τραγωδίας ηδονή, αλλά για να σκιαγραφήσει ένα συμβολισμό, σύμφωνα με τον οποίο το ειδικό βάρος της ηθικής κάθε ατομικής πράξης και ευθύνης (πόσω μάλλον όταν πρόκειται για πράξη και ευθύνη εκ μέρους της εξουσίας), αναπόδραστα, μετακυλίεται και αποτιμάται σε ένα συλλογικό πεδίο (εν προκειμένω, σε αυτό της Πολιτείας).